Chòm sao Thuẫn Bài

16/03/2021 | Mai Đức Thạch | 726 xem

Chòm sao Thuẫn Bài nằm trên bầu trời phía Nam. Tên của nó có nghĩa là "cái khiên". Nó là chòm sao nhỏ thứ năm trên bầu trời.

Chòm sao ban đầu được giới thiệu bởi nhà thiên văn học người Ba Lan Johannes Hevelius vào thế kỷ XVII. Hevelius đặt tên nó là Tấm khiên của Sobieski, để vinh danh Vua Ba Lan Jan III Sobieski, người đã chiến thắng trong trận Vienna năm 1683. Hevelius đã tạo ra chòm sao này một năm sau đó để kỷ niệm sự kiện này, và tên gọi này cuối cùng đã được đơn giản hóa đến Thuẫn Bài.

Các đối tượng trên bầu trời sâu nổi tiếng nhất trong Thuẫn Bài là Messier 11 , Quần tinh vịt Wild và quần tinh mở Messier 26 . Chòm sao này cũng là nơi có ngôi sao biến thiên nổi tiếng Delta Thuẫn Bài và các siêu sao khổng lồ màu đỏ Stephenson 2-18 và UY Thuẫn Bài , cả hai đều giữ danh hiệu ngôi sao lớn nhất được biết đến.

VỊ TRÍ CHÒM SAO THUẪN BÀI TRÊN BẦU TRỜI

Thuẫn Bài là chòm sao thứ 84 về kích thước, chỉ chiếm diện tích 109 độ vuông. Nó nằm ở góc phần tư thứ tư của bán cầu nam (SQ4) và có thể được nhìn thấy ở vĩ độ từ +80° đến -90°. Các chòm sao lân cận là Thiên Ưng, Nhân Mã, Cự Xà.

Thuẫn Bài không có bất kỳ ngôi sao nào sáng hơn 3,00 độ richter hoặc nằm trong phạm vi 10 parsec (32,6 năm ánh sáng) so với Trái Đất. Ngôi sao sáng nhất trong chòm sao là Alpha Thuẫn Bài, với độ lớn biểu kiến ​​là 3,85. Ngôi sao gần nhất là LHS 3398 (lớp quang phổ M1V), nằm cách Trái Đất 41,54 năm ánh sáng. Chòm sao Thuẫn Bài chỉ có một ngôi sao với hành tinh ngoài đã được xác nhận, COROT-17 (lớp quang phổ G2V).

Chòm sao không chứa bất kỳ ngôi sao được đặt tên nào .

Thuẫn Bài thuộc họ chòm sao Vũ Tiên, cùng với các chòm sao Thiên Ưng, Thiên Đàn, Nhân Mã, Nam Miện, Ô Nha, Cự Tước, Nam Thập Tự, Thiên Nga, Trường Xà, Sài Lang, Thiên Cầm, Xà Phu, Thiên Tiễn, Vũ Tiên, Lục Phân Nghi, Cự Xà, Nam Tam Giác, Hồ Ly.

Thuẫn Bài chứa hai đối tượng Messier – Messier 11 (M11, NGC 6705, Wild Duck Cluster) và Messier 26 (M26, NGC 6694). Có một trận mưa sao băng liên quan đến chòm sao, Thuẫn Bài tháng 6.

Chòm sao Thuẫn Bài

NGUỒN GỐC TÊN GỌI CHÒM SAO THUẪN BÀI

Chòm sao Thuẫn Bài không liên quan đến bất kỳ câu chuyện thần thoại nào. Đó là chòm sao duy nhất gắn liền với một nhân vật lịch sử phi cổ điển, Vua Ba Lan John III Sobieski.

Nhà thiên văn học người Ba Lan Johannes Hevelius, người đã tạo ra chòm sao này vào năm 1684, đặt tên cho nó là Tấm khiên của Sobieski, để kỷ niệm chiến thắng của nhà vua trong trận Vienna năm 1683. Vua John III Sobieski cũng đã giúp Hevelius xây dựng lại đài quan sát của mình sau một trận hỏa hoạn ở 1679.

Chòm sao Thuẫn Bài lần đầu tiên xuất hiện trên tạp chí khoa học Acta Eruditorum vào tháng 8/1684. Hevelius trích dẫn Robur Carolinum, một chòm sao được giới thiệu bởi nhà thiên văn học người Anh, Sir Edmond Halley vào năm 1679 để tôn vinh Vua Charles II của Anh. Chòm sao Halley nằm giữa Nam Thập Tự và Thuyền Để và tên của nó ám chỉ cây sồi nơi Vua Charles II ẩn náu khỏi quân của Oliver Cromwell sau Trận chiến Worcester, trận chiến cuối cùng của Nội chiến Anh năm 1651. Sau đó, Robur Carolinum không còn hoạt động. Tấm khiên của Sobieski cuối cùng được rút ngắn thành Thuẫn Bài, cái khiên.

NHỮNG NGÔI SAO CHỦ YẾU TRONG CHÒM SAO THUẪN BÀI

Ionnina – α Thuẫn Bài

Alpha Thuẫn Bài là ngôi sao sáng nhất trong chòm sao. Nó là một người khổng lồ màu da cam với phân loại sao là K2III. Nó có độ lớn biểu kiến ​​là 3,85 và cách Trái Đất khoảng 174 năm ánh sáng. Ngôi sao từng thuộc chòm sao Aquila và trước đây được chỉ định là 1 Thiên Ưng. Nó là một ngôi sao biến thiên đã biết, với độ sáng của nó thay đổi khoảng 10 phần trăm.

Alpha Thuẫn Bài phát sáng gấp 132 lần Mặt Trời và có khối lượng gấp 1,7 lần Mặt Trời. Nó được cho là ít nhất 2 tỷ năm tuổi.

β Thuẫn Bài

Beta Thuẫn Bài là ngôi sao sáng thứ hai trong chòm sao Thuẫn Bài. Nó có độ lớn biểu kiến ​​là 4,22 và cách Hệ Mặt Trời khoảng 690 năm ánh sáng. Nó là một ngôi sao khổng lồ sáng màu vàng với phân loại sao G5II, sáng hơn Mặt Trời khoảng 1.270 lần. Ngôi sao từng được gọi là 6 Thiên Ưng.

ζ Thuẫn Bài

Zeta Thuẫn Bài là một sao khổng lồ màu vàng với phân loại sao là G9 IIIb Fe-0,5. Nó có độ lớn biểu kiến ​​là 4,68 và cách Mặt Trời khoảng 207 năm ánh sáng. Nó là ngôi sao sáng thứ ba trong chòm sao.

Zeta Thuẫn Bài là một hệ thống nhị phân vũ trụ, một ngôi sao đôi dường như quay quanh một không gian trống, không có người bạn đồng hành có thể nhìn thấy hoặc phát hiện được. Ngôi sao có chu kỳ quỹ đạo là 6,5 năm.

γ Thuẫn Bài

Gamma Thuẫn Bài là một ngôi sao nhỏ màu trắng thuộc lớp sao A1IV / V. Nó có độ lớn biểu kiến ​​là 4,67 và nằm cách Trái Đất khoảng 291 năm ánh sáng. Nó là ngôi sao sáng thứ tư trong chòm sao.

δ Thuẫn Bài

Delta Thuẫn Bài là một ngôi sao biến thiên nổi tiếng trong chòm sao Thuẫn Bài, một ngôi sao đóng vai trò là nguyên mẫu cho toàn bộ lớp biến, các biến Delta Thuẫn Bài, đôi khi còn được gọi là Tiên Vương lùn. Đây là những ngôi sao biến thiên thể hiện sự dao động về độ sáng do kết quả của cả xung xuyên tâm và không xuyên tâm trên bề mặt của chúng.

Delta Thuẫn Bài có phân loại sao là F2 IIIp. Nó là một ngôi sao khổng lồ màu trắng vàng có khối lượng gấp 2,23 lần Mặt Trời. Nó có hai người bạn đồng hành cùng tầm nhìn, một người có độ lớn thị giác là 12,2 ở cách 15,2 giây cung và người khác có độ lớn là 9,2, cách đó 53 giây.

Delta Thuẫn Bài có độ lớn biểu kiến ​​là 4,72 và cách Hệ Mặt Trời khoảng 202 năm ánh sáng. Nó có chu kỳ dao động 0,19377 ngày và độ sáng của nó thay đổi 0,2 độ richter. Ngôi sao thực sự có nhiều chu kỳ xung, chu kỳ chính là 4,65 giờ và phụ 4,48 giờ, với các chu kỳ bổ sung là 2,79, 2,28, 2,89 và 20,11 giờ.

η Thuẫn Bài

Eta Thuẫn Bài là một vật thể khổng lồ màu cam thuộc lớp quang phổ K1III. Nó có độ lớn biểu kiến ​​là 4,83 và cách xa khoảng 207 năm ánh sáng. Ngôi sao này có khối lượng gấp 1,4 lần khối lượng Mặt Trời và hơn 10 lần bán kính Mặt Trời. Tuổi ước tính của nó là khoảng 2,8 tỷ năm.

ε Thuẫn Bài

Epsilon Thuẫn Bài là một hệ thống nhiều sao. Nó có độ lớn biểu kiến ​​là 4,88 và cách Trái Đất khoảng 523 năm ánh sáng. Hệ thống này có phân loại sao là G8II, phù hợp với quang phổ của một sao khổng lồ sáng màu vàng.

Thành phần chính trong hệ thống là một khối khổng lồ sáng lớp G. Ngôi sao có ít nhất ba người bạn đồng hành: hai ngôi sao 14 độ ở khoảng cách 13,6 và 15,4 giây cung, và ngôi sao 13 độ cách nhau 38 giây cung.

R Thuẫn Bài

R Thuẫn Bài là một ngôi sao siêu khổng lồ màu vàng được phân loại là một biến RV Tauri. Các biến RV Kim Ngưu là các sao biến đổi xung phát sáng với các biến thể ánh sáng đặc biệt và các dao động về độ sáng xảy ra do các xung xuyên tâm của bề mặt các ngôi sao. R Thuẫn Bài là biến RV Kim Ngưu sáng nhất được biết đến. Nó có độ lớn biểu kiến ​​nằm trong khoảng từ 4,2 đến 8,6 và cách Mặt Trời khoảng 1.400 năm ánh sáng.

R Thuẫn Bài được nhà thiên văn học người Anh Edward Pigott phát hiện năm 1795. Ngôi sao này có bán kính gấp 87,4 lần Mặt Trời và sáng gấp 9.400 lần. Khi ở độ sáng nhất, nó có thể được nhìn thấy mà không cần ống nhòm. Nó nằm khoảng một độ về phía tây bắc của Messier 11 (Quần tinh vịt hoang dã).

PSR B1829-10

PSR B1829-10 là một pulsar, một ngôi sao neutron quay được từ hóa phát ra một chùm bức xạ điện từ. Nó có độ lớn biểu kiến ​​là 5,28 và cách Hệ Mặt Trời khoảng 30.000 năm ánh sáng. Nó có khối lượng gấp 1,4 lần Mặt Trời.

ĐỐI TƯỢNG SÂU THẲM TRÊN BẦU TRỜI TRONG CHÒM SAO THUẪN BÀI

Quần tinh Vịt hoang dã – Messier 11 (M11, NGC 6705)

Quần tinh Vịt Hoang dã được phát hiện bởi nhà thiên văn học người Đức Gottfried Kirch vào năm 1681, và được đưa vào danh mục của Messier vào năm 1764. Nó là một quần thể mở với độ lớn biểu kiến ​​là 6,3. Nó là một trong những quần tinh mở nhỏ gọn, phong phú nhất được biết đến.

Quần tinh Vịt hoang dã - Messier 11 (M11, NGC 6705)

M11 chứa khoảng 2.900 ngôi sao. Những ngôi sao sáng nhất trong quần tinh sao tạo thành một hình tam giác có thể tượng trưng cho một đàn vịt trời.

Quần tinh vịt hoang cách Mặt Trời khoảng 6.200 năm ánh sáng. Nó được cho là khoảng 220 triệu năm tuổi.

Messier 26 (M26, NGC 6694)

Messier 26 là một quần tinh mở khác trong chòm sao Thuẫn Bài. Nó có độ lớn biểu kiến ​​là 8,0 và cách Trái Đất khoảng 5.000 năm ánh sáng. Quần tinh sao này được Charles Messier phát hiện năm 1764 và sau đó được đưa vào danh mục của ông.

Messier 26 (M26, NGC 6694)

M26 có chiều ngang khoảng 22 năm ánh sáng và được cho là khoảng 89 triệu năm tuổi. Ngôi sao sáng nhất trong quần tinh sao có độ lớn biểu kiến ​​là 11,9. Có một vùng mật độ sao thấp gần lõi của quần tinh sao, có thể do một đám mây vật chất giữa các vì sao che khuất giữa quần tinh sao và chúng ta.

NGC 6712

NGC 6712 là một quần tinh hình cầu trong chòm sao Thuẫn Bài. Nó có độ lớn trực quan là 8,69 và cách Hệ Mặt Trời khoảng 22.500 năm ánh sáng.

NGC 6712

Quần tinh sao này có lẽ được nhà thiên văn học người Pháp Le Gentil phát hiện vào tháng 7/1749. Le Gentil mô tả các vật thể này là một “tinh vân thực sự”.

NGC 6712 sau đó được nhà thiên văn học người Anh gốc Đức William Herschel phát hiện ra vào ngày 16/6/1784. Herschel phân loại quần tinh này là một tinh vân tròn.

John Herschel là người đầu tiên mô tả vật thể này là một quần tinh sao hình cầu vào những năm 1830.

IC 1295

IC 1295 là một tinh vân hành tinh trong chòm sao Thuẫn Bài. Nó có độ lớn biểu kiến ​​là 12,7 và cách Trái Đất khoảng 3.300 năm ánh sáng. Ngôi sao trung tâm là một ngôi sao lùn trắng hiện đang trong quá trình lột bỏ các lớp bên ngoài của nó.

IC 1295

RSGC1

RSGC1 là một quần tinh sao mở trong Dải Ngân hà, cách chúng ta khoảng 22.000 năm ánh sáng theo hướng của chòm sao Thuẫn Bài. Nó là một quần tinh sao trẻ, khổng lồ với 12 ngôi sao siêu khổng lồ màu đỏ, một sao siêu khổng lồ màu vàng và một ngôi sao trung gian.

Không thể nhìn thấy quần tinh này trong ánh sáng khả kiến; nó được phát hiện vào năm 2006 bằng cách sử dụng dữ liệu từ một số cuộc khảo sát hồng ngoại. Nó được cho là 10-14 triệu năm tuổi và là một trong những cụm sao khổng lồ nhất được biết đến trong thiên hà của chúng ta.

RSGC1

Alicante 8 – RSGC4

Alicante 8 là một quần tinh sao mở khổng lồ trẻ khác trong chòm sao Thuẫn Bài, cũng là một trong những quần tinh mở khổng lồ nhất được biết đến trong Dải Ngân hà. Giống như RSGC1 gần đó, không thể quan sát quần tinh này trong ánh sáng nhìn thấy. Nó được phát hiện lần đầu tiên vào năm 2010. Cụm sao này chứa 8 đến 13 ngôi sao siêu khổng lồ màu đỏ.

Alicante 8 cách Trái Đất khoảng 20.000 năm ánh sáng. Tuổi ước tính của nó là khoảng 16-20 triệu năm.

RSGC3

RSGC3 cũng là một quần tinh mở lớn trẻ không thể phát hiện được trong ánh sáng nhìn thấy. Nó được phát hiện vào năm 2010. Cụm sao này chứa 8 đến 14 ngôi sao siêu khổng lồ màu đỏ. Nó cách xa Trái Đất khoảng 22.000 năm ánh sáng.

Ít nhất 30 siêu sao khổng lồ màu đỏ khác đã được phát hiện trong vùng lân cận của cụm sao, 7 trong số đó tạo thành quần tinh Alicante 7.

Stephenson 2 – RSGC2

Stephenson 2 là một cụm sao trẻ khác trong Thuẫn Bài không thể quan sát được trong ánh sáng nhìn thấy. Nó cách xa khoảng 20.000 năm ánh sáng. Đây là nhà của Stephenson 2-18 , một trong những ngôi sao lớn nhất được biết đến.

Quần tinh sao này được phát hiện vào năm 1990 bằng cách sử dụng dữ liệu thu được trong một cuộc khảo sát bằng tia hồng ngoại. Nó được biết là chứa 26 siêu khổng lồ màu đỏ. Quần tinh này được cho là 14-20 triệu năm tuổi.

Mercer 3

Mercer 3 là một quần tinh hình cầu trong chòm sao Thuẫn Bài. Nó bị che khuất nhiều khi được nhúng trong đĩa của Dải Ngân hà. Quần tinh này khoảng 12 tỷ năm tuổi. Nó được phát hiện trong một cuộc khảo sát hồng ngoại vào năm 2008.